Hoe je weerstation data deelt met je buren via een lokaal dashboard

Jan van Rijswijk

Meteoroloog & Weerstationdeskundige

Je hebt een gave weerstation in de tuin. Die meet temperatuur, luchtvochtigheid, wind en neerslag.

Maar al die waardevolle data blijft op jouw scherm hangen. Zonde, toch? Wat als je buren die informatie ook kunnen zien? Een simpel, lokaal dashboard op een oude tablet of een scherm in de schuur.

Geen ingewikkelde cloud-diensten, gewoon direct bij jou in de buurt. Zo bouw je het.

Wat je nodig hebt: de boodschappenlijst

Voor je begint, verzamel je de spullen. Gelukkig is het meeste betaalbaar en heb je waarschijnlijk al iets liggen.

De basis: Een werkend weerstation met een ontvanger die data kan exporteren. De meeste moderne stations van merken als Netatmo, Davis Instruments of Ecowitt hebben een USB-poort of geven data via Wi-Fi door. Check de handleiding van jouw model op termen als 'data export' of 'API'.

Het brein: Een mini-computer. Een Raspberry Pi 4 of 5 is perfect.

Kost tussen de €45 en €80. Je kunt ook een oudere laptop of desktop gebruiken die je niet meer actief nodig hebt.

Het enige wat telt: hij moet 24/7 aan kunnen blijven staan. Het display: Een scherm. Een oude tablet (zoals een iPad 2, tweedehands voor €30-€50) of een los scherm (een 7-inch HDMI-scherm voor de Raspberry Pi kost rond de €50). Of een oude monitor die in de garage hangt. Verder: Een microSD-kaartje (16GB is meer dan zat, €5), een netwerkkabel (€3) en een beetje geduld.

Stap 1: Installeer de software op de mini-computer

We beginnen met het 'brein'. We installeren een programmaatje dat de data van je weerstation uitleest, opslaat en slim inzet voor het aansturen van je warmtepomp.

1. Download het besturingssysteem. Ga naar de website van Raspberry Pi en download 'Raspberry Pi OS Lite'. Dit is een lichtgewicht versie zonder grafische poespas. Brand dit op je microSD-kaartje met het programma 'Raspberry Pi Imager' (gratis).
2. Zet de Pi aan de praat. Stop de kaart in de Pi, sluit de netwerkkabel aan (wifi kan ook, maar een kabel is stabieler) en geef stroom. Zoek nu op je netwerk naar het IP-adres van de Pi. Gebruik hiervoor een app als 'Fing' op je telefoon.
3. Installeer WeeWX. Dit is het hart van het systeem. Maak verbinding met je Pi via SSH (met het programma 'Terminal' op Mac of 'PuTTY' op Windows). Typ de commando's die op de WeeWX-website staan voor een installatie op een Raspberry Pi. Dit duurt zo'n 10-15 minuten. Veelgemaakte fout: Vergeet niet eerst de lijst met pakketbronnen te updaten met 'sudo apt update' vóór je WeeWX installeert.

Stap 2: Koppel je weerstation aan WeeWX

Nu moet WeeWX weten waar hij de data moet vandaan halen. Dit is de meest precieze stap.

1. Zoek het juiste 'stuurprogramma'. In de configuratie van WeeWX (het bestand 'weewx.conf') geef je aan welk type weerstation je hebt. Staat jouw model niet in de standaardlijst? Kijk dan op de WeeWX-website bij de 'user-contributed drivers'. Voor een Netatmo-station is er bijvoorbeeld een aparte plugin.
2. Stel de poort in. Sluit je weerstationontvanger aan op de Pi via USB. Typ in de terminal 'ls /dev/tty*' om te zien op welke poort hij zit (bijvoorbeeld '/dev/ttyUSB0'). Dit vul je in het configuratiebestand in.
3. Start de dienst. Na het opslaan van het configuratiebestand, herstart je WeeWX met 'sudo systemctl restart weewx'. Binnen 5 minuten zou je de eerste datapunten moeten zien verschijnen in de logboeken. Tip: Gebruik 'sudo systemctl status weewx' om te checken of alles goed draait.

Stap 3: Bouw het dashboard dat iedereen kan zien

WeeWX slaat nu netjes alle data op. Tijd om het visueel te maken.

WeeWX genereert automatisch een heleboel grafieken en pagina's in een map. Wil je liever meer controle? Log je weerstation data in InfluxDB, zodat je die direct beschikbaar kunt maken als website.

Je kunt ook kiezen voor een kant-en-klare, mooiere skin zoals 'Belchertown' of 'Seasons'. Die zijn ideaal als je een Home Assistant dashboard wilt bouwen voor je weerdata.

1. Installeer een webserver. Op de Pi installeer je 'nginx' (spreek uit als 'engine-x'). Dit is een lichtgewicht programma dat webpagina's serveert. Commando: 'sudo apt install nginx'.
2. Kopieer de bestanden. De gegenereerde HTML-bestanden van WeeWX (of van je gekozen skin) zet je in de map '/var/www/html/' op de Pi. Dit is de standaardmap waar nginx naar kijkt.
3. Stel het lokale netwerk in. Je wilt dat de buren op dit dashboard kunnen. Het makkelijkst is om een vast IP-adres aan de Pi te geven in je router (bijvoorbeeld 192.168.1.100). Zo weten de buren altijd het juiste adres. Veelgemaakte fout: De firewall op de Pi (ufw) blokkeert mogelijk verkeer. Open poort 80 met 'sudo ufw allow 80'.

Stap 4: Deel de toegang met je buurt

Nu komt het leuke deel: het delen. Het dashboard is nu bereikbaar op het lokale netwerk.

Iedereen die bij jou op de wifi zit, kan het zien. Maar je wilt misschien ook dat buren met hun eigen wifi het kunnen checken.

1. De simpele manier: QR-code. Zet een oude tablet of scherm in de schuur of bij de voordeur. Laat het dashboard automatisch laden. Print een QR-code uit die linkt naar het IP-adres (bijvoorbeeld 'http://192.168.1.100'). Plak die naast het scherm. Buren scannen de code met hun telefoon en zijn er.
2. De geavanceerde manier: apart gastennetwerk. In je router kun je een apart 'gastennetwerk' opzetten. Je verbindt de Pi met dit netwerk. Buren verbinden met het gastennetwerk (het wachtwoord deel je in de buurt-app) en krijgen direct het dashboard te zien. Dit houdt je eigen netwerk veilig.
3. Maak het visueel duidelijk. Print een simpel instructieblaadje: 'Weerdata van onze tuin! 1. Verbind met wifi 'BuurtWeer'. 2. Open je browser. 3. Ga naar: weer.buurt'. Dat laatste kan door een simpele aanpassing in de hosts-file op de Pi, maar voor de meeste buren is het IP-adres voldoende.

Je werk controleren: de checklist

Voordat je het project als 'klaar' bestempelt, loop je deze lijst na. Zo weet je zeker dat het stabiel en nuttig is.

• Data stroomt binnen: Log in op de Pi en check de WeeWX-logboeken ('/var/log/weewx/weewx.log'). Zie je elke 5 minuten een nieuwe regel met gemeten waarden? Top.
• Dashboard laadt: Open vanaf een andere computer of telefoon (niet de Pi zelf) de pagina 'http://[IP-ADRES-PI]'. Zie je grafieken en actuele cijfers?
• Update automatisch: Ververs de pagina na 10 minuten. Zijn de grafieken bijgewerkt? Dit gebeurt meestal automatisch via een JavaScript-refresh.
• Buren kunnen erbij: Vraag één buur om te testen. Kunnen ze de pagina openen via het gedeelde wifi-netwerk of de QR-code? Is de tekst leesbaar?
• Back-up plan: Heb je een notitie gemaakt van het IP-adres en de inloggegevens van de Pi? Als de stroom uitvalt, start hij dan vanzelf weer op? (Dit kun je instellen in de BIOS van de Pi).
• Buurtbetrokkenheid: Heb je een leuk bordje bij het scherm geplaatst? Iets als: "Lokaal Weerstation - Data van onze tuin, voor iedereen!" Dat nodigt uit.

Zie daar. Je hebt nu niet alleen een weerstation voor jezelf, maar een echte buurtvoorziening.

De data die jouw tuin meet, wordt gedeeld. Het bouwt een klein stukje verbinding. En het geeft een goed gevoel: die €150 aan hardware en een paar uurtjes werk creëren iets wat iedereen elke dag even kan checken. Veel plezier ermee!