Hoe kalibreer je de windrichting als de mast is gedraaid?
Stel je voor: je staat op je boot, de zon schijnt, en je wilt weten waar de wind vandaan komt. Maar je windmeter geeft rare waardes aan.
De kans is groot dat je mast is gedraaid ten opzij van je boot. Geen paniek, dit is een veelvoorkomend en makkelijk op te lossen probleem. Met een waterpas, een beetje geduld en deze stappen zet je alles weer recht.
Wat je nodig hebt voor deze klus
Voordat je begint, verzamel je de juiste spullen. Het scheelt een hoop heen-en-weer geloop. Je hebt nodig: een digitale of traditionele waterpas (een laserwaterpas van bijvoorbeeld Bosch of Stanley werkt het fijnst), een rol plakband of een potlood om markeringen te zetten, en een schone doek.
Optioneel maar handig: een meetlint en een sleutelset voor de bouten van je mastvoet.
Een goede waterpas is je belangrijkste gereedschap. Investeer in een betrouwbare, zoals een digitale met een helder scherm.
Die kosten tussen de €30 en €50, maar zijn hun gewicht in goud waard voor dit soort precisiewerk. Zorg ook dat je boot rustig ligt, bij voorkeur in een haven of op een trailer, niet op ruig water.
Stap 1: De huidige afwijking vaststellen
Eerst moet je weten hoe scheef de mast staat. Zet de waterpas op een vlak deel van de mast, ongeveer op borsthoogte.
Kijk naar de luchtbel of de digitale uitlezing. Noteer de afwijking in graden.
Is de mast naar bakboord gedraaid, of naar stuurboord? Markeer de huidige positie van de mastvoet op het dek met een stift of een stukje plakband. Dit is je referentiepunt.
Meet eventueel de afstand van de mastvoet tot twee vaste punten op de romp, zoals de zijkant van de kuip of een boldertje. Schrijf deze maten op. Zo weet je precies waar je begon. Veelgemaakte fout: vergeten de boot waterpas te leggen. Controleer eerst of je boot zelf waterpas staat, anders kalibreer je de mast ten opzichte van een scheve boot en heb je er nog niks aan.
Stap 2: De mast losmaken en centreren
Deze stap vereist voorzichtigheid. Draai de moeren van de spanners (stag en want) een halve slag los.
Niet allemaal tegelijk, maar kruislings, zoals je een wiel op een auto verwisselt. Zo voorkom je dat de mast ineens alle kanten op schiet. Doel is dat je de mast met de hand een klein stukje kunt draaien, wat essentieel is als je later de solar sensor voor schuin dak montage wilt afstellen.
Gebruik nu de waterpas om de mast perfect verticaal te krijgen. Plaats de waterpas aan twee tegenovergestelde kanten van de mast om te controleren.
Draai de mast voorzichtig met de klok mee of tegen de klok in totdat de luchtbel perfect in het midden staat. Dit kan 5 tot 15 minuten duren. Heb geduld. Zet de mast tijdelijk vast met een spanband of laat iemand hem vasthouden.
Draai nu de spanners weer vast, in dezelfde kruislings volgorde. Begin met lichte aandraaiing, controleer opnieuw met de waterpas, en draai dan pas definitief vast met de juiste kracht (meestal 15-20 Nm, check je bootmanual).
Stap 3: De windrichting kalibreren
Nu je mast recht staat, is het tijd voor het elektronische werk. Ga naar het display van je windmeter, vaak bij het stuurwiel of in de navigatiehoek. Zoek in het menu naar 'kalibratie', 'instellingen' of 'windrichting'.
Elk merk, van Raymarine tot Garmin, heeft dit in het menu staan.
Volg de instructies op het scherm. Meestal moet je een kalibratiemodus starten en vervolgens de boot stil in de wind leggen.
Het systeem meet nu de windrichting ten opzichte van de boot. Soms moet je handmatig een referentie invoeren, zoals 'wind van voren' of '0 graden'. Test het resultaat: draai je boot langzaam een paar graden.
De windrichting op het display moet soepel meedraaien. Zie je sprongen of blijft de pijl hangen?
Dan is er nog een kleine afwijking. Herhaal stap 2 en 3 dan nog een keer.
Veelgemaakte fouten en hoe ze te vermijden
De grootste fout is haast. Mensen draaien de spanners te snel los, de mast schiet los, en er ontstaat schade.
Werk altijd kruislings en gecontroleerd. Een andere valkuil is het vergeten van de bootwaterpas.
Kalibreer eerst de boot, dan pas de mast. Let ook op magnetische interferentie. Ligt er een grote luidspreker of een gereedschapskist met magneten naast je windmeter?
Dat kan het signaal verstoren. Zet die spullen even opzij tijdens de kalibratie. Tot slot: check of je windmeter de verkeerde kant op draait en schrijf de oude instellingen op voordat je ze wijzigt. Mocht er iets misgaan, dan kun je altijd terug.
Tip: Doe deze kalibratie bij voorkeur op een windstille dag of in een beschutte haven. Zo voorkom je dat windvlagen je meting verstoren terwijl je bezig bent.
Verificatie-checklist: is alles goed gegaan?
Loop deze lijst na voordat je het water opgaat. Zo weet je zeker dat alles klopt.
- Waterpascontrole: Is de mast aan alle kanten waterpas? Check met je waterpas op minstens twee hoogtes.
- Spanning: Zijn alle spanners gelijkmatig aangedraaid? Geen enkele moet losser of strakker aanvoelen dan de andere.
- Markeringen: Is de oude markering van de mastvoet verwijderd en is de nieuwe positie netjes gemarkeerd?
- Displaytest: Draait de windrichtingspijl soepel mee als je de boot langzaam ronddraait? Geen haperingen?
- Vergelijking: Komt de windrichting op je scherm ongeveer overeen met wat je voelt en ziet aan vlaggetjes of wateroppervlak?
Als je op alle vragen 'ja' kunt antwoorden, ben je klaar. Je windrichting is nu gekalibreerd en mocht je een afgebroken antenne op je sensor suite hebben hersteld, kun je weer volledig vertrouwen op je instrumenten. Fijne vaart!